Gia cầm

Bảo vệ nguồn gen các giống gà bản địa Việt Nam

 Các giống và quần thể gà:

Việt nam là một trong 3 nôi thuần hóa gà của nhân loại (hai nơi khác: Trung quốc và Ấn độ). Có thể phân làm bốn nhóm theo tầm vóc và mục đích sử dụng:
  • Gà “tre”: nhỏ con nhất. Có ở các vùng núi phía bắc. Hiện cũng được nuôi ở dưới xuôi, mục đích để làm cảnh.
  • Gà ri: chân nhỏ, tầm vóc lớn hơn gà tre. Người dân thường gọi là gà ta. Có nơi gọi là gà H’Re (Quảng ngãi).
  • Gà to con: Đã được công nhận hoặc nhân ra từ lâu gồm các giống / quần thể như gà Đông tảo, Gà Hồ, gà Ác và gà Tàu vàng, gà Móng (Hà nam), Gà Tò (Thái bình). Gần đây đã phân lập thêm các giống và nhân giống, như gà H’mông.
    • Gà chọi: Về ngoại hình, gà chọi ở các "sới gà chọi" vùng Bình định, Hà nội đều "na ná" như nhau: ít lông, cao to, cổ màu đỏ. Không rõ được nhập từ đâu về. Tuy nhiên ở vùng "Miệt vườn" Nam bộ, người ta vẫn dùng gà Tre loại lớn để "chọi".
    • Gà cảnh: gà Tre Tân châu, gà Tre (Miền bắc)

Các dự án / đề tài liên quan đến gà gần đây như sau:

  • “Hoàn thiện quy trình nhân giống và phát triển gà Ri” do Viện chăn nuôi thực hiện với kinh phí là 1,2 tỉ, cho thời gian 2 năm (2007 đến 2008).
  • Nghiên cứu Gà Hồ+Mía+Móng do Viện chăn nuôi thực hiện năm 2008-2010 với kinh phí 1,2 tỉ.
  • “Hoàn thiện quy trình công nghệ chăn nuôi gà H’Mông-Ai Cập, Ai Cập-H’Mông và các tổ hợp lai giữa chúng” do Viện chăn nuôi thực hiện với kinh phí là 1,2 tỉ, cho thời gian 2 năm (2009 đến 2010).
  • “Nghiên cứu chọn lọc và nhân thuần nâng cao năng suất gà Tàu Vàng” do Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp Miền nam với kinh phí là 1 tỉ, cho thời gian 2 năm (2010 đến 2011). Đề tài đang triển khai giai đoạn 2, với kinh phí tương tự.
  • “Dự án khai thác phát triển nguồn gen gà Móng (Hà nam) và Mía (Sơn tây – Hà nội)” do Viện chăn nuôi thực hiện với kinh phí là 4,5 tỉ, cho thời gian 4 năm (2012 đến 2015).
  • “Dự án khai thác phát triển nguồn gen gà Đông tảo, gà Chọi và Gà tre” do Viện chăn nuôi thực hiện với kinh phí là 4,5 tỉ, cho thời gian 4 năm (2012 đến 2015).
  • Trong chiến lược của khoa học – Công nghệ của Bộ NN có nói đến “Chọn lọc lai tạo các dòng gà địa phương có nhu cầu thị trường”

Một số giống gà nổi trội:

Gà Đông tảo

Đã có trong thời Pháp thuộc ở làng Đông tảo, huyện Khoái châu, Hưng yên. Đây có thể là giống gà duy nhất của thể giới có bộ bộ chân phát triển to vượt bậc khi trưởng thành. Tháng 8 năm 2012 được Hoàng tử Nhật bản Akishino đến thăm. Hiện tại giá lên cao: 50 000 đồng quả trứng, cá biệt có cá thể được trả 5 triệu đồng. Hiện tại đã lan đi các tỉnh tại Miền nam. Trại gà Đông tảo Tuấn đồng nai hiện có 500 mái đẻ là trại tư nhân lớn nhất cả nước.

Gà Móng
Có ơt xã Tiên phong (huyện Duy tiên – Nam hà). Giống này được biết đến năm 2003. Ngoại hình, năng suất tương tự như gà Hồ. Xã này nằm cuối đường và gần như “cô lập” nên giống gà truyền thống này được giữ mãi và nay có điều kiện phát triển khi Đề án bảo tồn nguồn gen vật nuôi do Viện chăn nuôi chủ trì đã tham gia công tác bảo tồn và phát triển tới nó. Hiện tại có 700 gia đình (từ 50 đến 200 mái) và một trại gà Móng của ông Nguyễn Văn Thắm (>2000 mái) chuyên nuôi giống gà này. Các giống khác cũng được đưa vào xã này nhưng đều bị đánh bật ra. Xã này có những quy ước về nuôi giống gà riêng của mình và đến nay có lẽ là “làng nghề” đầu tiên nuôi gà bản địa.
Gà Hồ
Là giống gà có mặt trong các bức tranh dân gian nổi tiếng do các nghệ nhân xã Lạc Thổ - Thị trấn Hồ - huyện Thuận Thành- tỉnh Bắc Ninh  có từ bao đời nay. Hiện đang có chương trình nghiên cứu với nguồn hỗ trợ từ Trường Đại học Công giáo (Bỉ) do Trường Đại học Nông nghiệp 1 chủ trì. Tuy nhiên để bán được giá hơn cần có những hoạt động quảng bá tích cực hơn.
Gà Ác
Là một giống gà khá lâu đời của tỉnh Long an. Thân phủ bằng lông tơ. Thịt đen xương đen. Nhỏ con, < 0,5 kg. Thịt chứa nhiều chất sắt nên hơi tanh. Thường được hầm với các loại thảo dược. Công ty Bảo long đã chế biến thịt và đóng hộp loại gà này (Xem: http://www.thucphambaolong.com/). Sau 1988 được Dự án TCP/188/RAS/JP (Viện chăn nuôi) mang ra nuôi thử ngoài phía Bắc. Hiện nay được nuôi nhiều tại Long an với quy mô trang trại lớn.
Gà H’mông
Là một giống gà xương đen thịt đen, được nuôi rải rác và lẫn với các loại gà bản địa khác nhau tại các tỉnh miền núi phía bắc từ Lạng sơn đến Nghệ an nơi các đồng bào dân tộc thiểu số (H’mông, Thái, Tày... ) sinh sống. Trong phạm vi “Dự án Bảo tồn nguồn gen vật nuôi quý hiếm” của Bộ nông nghiệp và PTNT (2000), giống này được chọn lọc từ quần thể gà xương đen thịt đen của người H’mông nuôi tại Sơn la mang về và nuôi thích nghi và nhân ra tại Viện chăn nuôi (Hà nội). Sau này cũng được lai với gà Ai cập tạo nên giống mới. Đã được nhân rộng trên nhiều vùng. Thịt ngọt, thơm, ít mỡ và màu đen giúp nó một thời lên cơn sốt. Hiện nay đã trở thành một giống vật nuôi của Bộ Nông nghiệp và PTNT.  
Gà Mía
Là một giống gà có từ lâu tại làng Mông phụ (Đường lâm, Ba vì, Hà nội). Khá nổi tiếng cũng nhờ vị ngọt của gà và tên tuổi của vùng đất này: Đất hai vua và là làng cổ duy nhất ở Việt nam. Năm 1998 tại Trạm NC và thực nghiệm thức ăn vật nuôi - Viện chăn nuôi. Đã phát triển một đàn gà mái lên 300 con. Tuy nhiên không thâm nhập nổi thị trường nên thôi.
Từ năm 1998, Hà nội có chủ trương bảo tồn và khai thác giống này. Công ty TNHH MTV Đầu tư và Phát triển nông nghiệp Hà Nội (HADICO) đã và đang bảo tồn và phát triển gà Mía. Năm 2012 Hà nội dự tính đầu tư 19 tỉ VND cho việc xây dựng mới cho Công ty này. Tuy nhiên đang trục trặc trong việc giải phóng mặt bằng nên công tác này đang bị ngắt quảng (Dân Việt, 2013). 
Hiện có vài giống lai Gà mía x  Gà Lương phượng do Viện chăn nuôi lai tạo. Ngay tại xã Đường lâm các hộ cũng tiến hành lai với các loại gà khác nhau nhưng vẫn bán với mark: Gà Mía.
Nguy cơ: Chọn lọc định hướng quá lớn khiến một số kiểu hình bị mất. Và lai tạp.
Gà Tàu vàng
Có lâu đời tại các vùng Long an. Tuy nhiên hiện cũng đã lai tạp với một số giống khác như gà chọi, gà Lương phượng nhằm tăng năng suất. Được nuôi nhiều ở xã Phú Ngãi trị (Châu thành, Long an).
Viện Nông nghiệp Miền nam có một đề tài nhằm khôi phục / chọn lại giống gà này.
Lê Thanh Phương et al (2012) đã có nghiên cứu thành phần, chất lượng của axit béo của trứng gà Tàu vàng.
Nguy cơ: mất giống thuần chủng. Biện pháp: tìm kiếm lại giống này.
Gà Kiến
Tại Bình định và miền trung có giống gà khá nổi tiếng đó là gà Kiến. Nhìn ngoại hình có thể lai gà đá + gà ri. Lông màu đậm, chân cao, người dài. Nhưng vẫn được gọi là gà “ta”. Nuôi rải rác trong dân, không mấy ai nuôi rải rác trong dân. Có một số doanh nghiệp như ông Lê Văn Dư (tại Tuy phước) có nuôi gà này. Tại Quế sơn (Quảng nam) cũng có một doanh nghiệp nuôi gà này.
Gà Tân châu

 

Là một giống gà cảnh khá nổi tiếng của huyện Tân châu (Long an). Sau đó được giới chơi gà kiểng Long Xuyên cùng nuôi dưỡng, lai tạo và phát triển để có được giống gà tre khá thuần chủng hiện nay. Do có nhiều đặc điểm đặc thù so với các giống gà tre khác, nên giới gà kiểng An Giang đã đặt thêm địa danh Tân Châu vào để phân biệt với các giống gà tre nhỏ vùng khác. Khá đa dạng về màu sắc, sặc sỡ và trông khá đẹp

Những ưu thế và mối đe dọa gà bản địa
Do dễ nuôi và ít vốn hơn để nuôi / phát triển so với các lòai vật nuôi khác, nên phát triển chăn nuôi gà trong giai đoạn vừa qua khá nổi trội, đặc biệt khi mà các nguồn gà nhập từ nước ngoài về có vấn đề về an toàn thực phẩm và chất lượng không phù hợp với thói quen ẩm thực của người Việt nam.
Bên cạnh đó thói quen ẩm thực cũng tác động đến nhu cầu hiện gà. Người miền nam một thời gian dài 30 năm đã quen với gà công nghiệp và qua chế biến (rang, nướng, hầm). Tuy nhiên đa phần người miền Bắc thích ăn thịt gà luộc, luộc vừa phải không nhừ quá,  “hơi dai, chắc thịt”. Gà bản địa nuôi thả rông đảm bảo cho loại thịt như thế. Còn gà công nghiệp thì ngược lại.
Giá cả gà công nghiệp, gà bản địa cũng khá chênh lệnh. Thí dụ cuối năm 2012, giá gà công nghiệp màu trắng là 40 ngàn đồng, gà màu là 60 ngàn đồng và gà bản địa thông thường là 120 ngàn đồng / kg. Giống gà Đông tảo lên cơn sốt có khi đến 30-50 ngàn đồng / con mới nở.
Tuy nhiên cũng như lợn bản địa, số lượng gà bàn địa không nhiều và đắt, năng suất thấp, nên nó đã bị đẩy lùi ở đa phần lãnh thổ VN, trừ các vùng núi nên dân tộc ít người sống tự cung tự cấp
Ngoài ra các ảnh hưởng tiêu cực khác như sự lấn át quá mạnh của chăn nuôi gà công nghiệp, thiên tai dịch bệnh và cơ chế thị trường. Vì vậy để bảo vệ nguồn gen các giống gà bản địa cần phân loại thành từng “giống”, chọn lọc và nhân ra, bảo tồn như Đề án Bảo tồn NGVN của Viện chăn nuôi đã và đang làm.

Nguồn: http://vcn.vnn.vn/nguon-gen-vat-nuoi-ban-dia-viet-nam-tap-doan-ga_n59058_g758.aspx
Viện Chăn nuôi. 

 



Bài viết liên quan

Hỗ trợ trực tuyến

  • Liên hệ sản phầm

    Mr.Tuấn: 0918 300 114

  • Liên hệ kỹ thuật

    Ms. Tiên: 0974 516 457

Thư viện ảnh

  •  

Thống kê

  • Đang online:15
  • Hôm qua:125
  • Tổng lượt truy cập:100732