Bò sữa, bò thịt

Ủ chua thức ăn trong chăn nuôi dê

Chăn nuôi dê hiện nay đang có nhiều ưu thế để phát triển mạnh như: vốn đầu tư thấp (nên thường được ví như con bò sữa của người nghèo), vóc dáng nhỏ, thuần tính có thể tận dụng nguồn lao động là phụ nữ, người lớn tuổi, trẻ em; Khả năng thích nghi cao, đặc biệt khả năng chịu khô nóng rất tốt, đồng thời khả năng tăng đàn nhanh, chu kì sản xuất ngắn, nhanh tạo sản phẩm; Khả năng lợi dụng và tiêu hóa chất xơ rất cao, vì vậy nguồn thức ăn sử dụng  đa dạng, có thể tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên, hoặc phụ phế phẩm, có thể ăn cỏ, ăn lá và cả vỏ thân cây nên chi phí thức ăn tương đối thấp; Dê cũng ít đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc cao và không nhiều bệnh tật. Vì vậy, dê đang là vật nuôi rất được ưa chuộng để phát triển

Tuy nhiên, tình hình đô thị hóa tăng cao, diện tích đất chăn thả giảm, lượng cỏ tự nhiên giảm, ngoài ra sự biến đổi khí hậu diễn ra phức tạp với tình hình hạn hán đang xảy ra ngày càng khắc nghiệt, khiến nguồn thức ăn cho chăn nuôi gia súc gặp rất nhiều khó khăn và tình trạng thiếu thức ăn mùa khô hiện là vấn nạn cần được giải quyết. Chính vì vậy, phương pháp nuôi nhốt kết hợp với chủ động nguồn thức ăn đang là phương pháp hữu hiệu cần được phát triển đế chăn nuôi dê bền vững và hướng tới sự mở rộng quy mô theo hướng chăn nuôi bán công nghiệp và công nghiệp. Tận dụng, dự trữ nguồn thức ăn trong những mùa dư thừa để sử dụng cho mùa khô hạn thiếu thức ăn là giải pháp tốt để chủ động nguồn thức ăn. Trong đó, ủ chua thức ăn là biện pháp bảo quản hiệu quả nhất giúp hạn chế tối đa sự thất thoát dinh dưỡng. Tuy nhiên, nếu trong chăn nuôi bò sữa, phương pháp này đã được nhiều người chăn nuôi sử dụng, thì trong chăn nuôi dê, phương pháp này chưa thực sự được phổ biến vì các lý do như: thói quen chăn thả và tận dụng cây lá, cỏ tự nhiên, phụ phẩm, kỹ thuật ủ chua và sử dụng thức ăn ủ chua chưa được hướng dẫn và người chăn nuôi chưa được tiếp cận.

Trên thực tế, việc nghiên cứu và ủ chua thức ăn sử dụng cho dê đã và đang được nghiên cứu rất nhiều ở các nước trên thế giới, với hai xu hướng chính là nghiên cứu tận dụng các loại phụ phế phẩm và bổ sung các loại thức ăn đêm lại chất lượng sản phẩm, đặc biệt là đối với chăn nuôi dê sữa. 

Năm 2015, S. Álvarez và cộng sự đã tiến hành ủ chua các phụ phẩm của chuối (chuối xanh, chuối chín, cả buồng chuối), kết quả cho thấy việc sự lên men là tốt nhưng cần bổ sung các chất phụ gia để tăng cường lượng vật chất khô và khả năng lên men. Kết quả cho thấy, chi phí có mắc do phải bổ sung các chất phụ gia, tuy nhiên, khi sử dụng cho dê sữa, sản lượng và chất lượng sữa thu nhận là hoàn toàn tương đương với chế độ ăn chuẩn. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu để đánh giá sự ngon miệng và thực hiện việc ăn vào và đặc tính của pho mát.

Năm 2015, OO Falola và cộng sự cũng đã tiến hành ủ chua cỏ và kết hợp với vỏ củ mìđể làm thức ăn cho dê. Kết quả nghiên cứu cho thấy lượng thức ăn ăn vào, tỷ lệ tiêu hóa và tăng trọng của dê đã tăng khi tăng lượng vỏ sắn trong hỗn hợp thức ăn ủ chua.( OO Falola và cộng sự, 2015)

Năm 2015, một nghiên cứu khác cũng báo cáo rằng sự thiếu hụt thức ăn đang là vấn đề nghiêm trọng đối với chăn nuôi gia súc, đặc biệt là các nước phát triển, do đó việc dự trữ thức ăn thông qua việc ủ chua là cần thiết. Nghiên cứu so sánh việc cho dê ăn khẩu phần thân bắp ủ chua, kết quả cho thấy việc bổ sung thức ăn ủ chua sẽ nâng cao tỷ lệ tiêu hóa và sự tăng trưởng của dê so với khẩu phần cỏ tươi hoàn toàn.

Năm 2016, B. A. Malla đã nghiên cứu ủ chua phế phẩm của Kinnow madarin (cam) để làm thức ăn cho dê và kết quả cho thấy sản phẩm có thể là nguồn thức ăn ủ tốt cho dê cũng như một số loại tiểu gia súc khác.

Tại Việt Nam, đa phần các nghiên cứu có xu hướng tập trung vào việc bổ sung các thức ăn giàu dinh dưỡng, hoặc tận dụng phụ phẩm để tăng hiệu quả chăn nuôi như:

Năm 2012, Nguyễn Hữu Văn báo cáo rằng nếu dê được nuôi nhốt và cho ăn khẩu phần bổ sung thân chuối, lá mít, hỗn hợp rỉ mật, urea và khoáng thì cho tăng trọng tương đương với dê chăn thả (160 so với 104 g/con/ngày) (Nguyễn Hữu Văn, 2012). Điều này cho thấy để chăn nuôi dê nuôi nhốt, cẩn phải bổ sung thêm lá, thân cây, và khoáng trong khẩu phần ăn cho dê để có được hiệu quả tăng trọng như chăn thả.

Năm 2015, theo nghiên cứu của Ngô Thị Thùy và cộng sự, kết quả thí nghiệm cho thấy,keo dậu và cỏ stylo đều có thể làm nguồn bổ sung protein vào mùa khô, trong đó cây keo dậu có giá trị cao hơn khi sử dụng làm thức ăn cho dê (Ngô Thị Thùy và cộng sự, 2015). Điều này cũng cho thấy việc bổ sung các loại lá giàu dinh dưỡng, nhất là hàm lượng protein là điều cần thiết và mang lại hiệu quả cao.

Trong tình hình chăn nuôi dê phát triển mạnh, nguồn thức ăn thì lại thiếu hụt do hạn hán, ngập mặn vì ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, hay do sự đô thị hóa thì việc cần có phương án giúp chủ động nguồn thức ăn là điều cần thiết. Với các ưu điểm của thức ăn ủ chua như dự trữ lâu, tận dụng được phụ phế phẩm, phương pháp đơn giản dễ thực hiện và hạn chế tối đa sự thất thoát dinh dưỡng, lên men thức ăn sẽ là giải pháp rất thích hợp cần được quan tâm. Thức ăn có thể sử dụng để lên men sử dụng cho dê rất phong phú như cỏ xanh, thân bắp phụ phẩm, dây dậu....Có thể ủ đơn thành phần hoặc phối kết hợp với các loại thức ăn bổ sung khác để tăng hiệu quả lên men và nâng cao dinh dưỡng của sản phẩm như cám gạo, cám bắp, rỉ mật đường...

 

Nguồn: Trung tâm Công nghệ Sinh học Chăn nuôi

Ngày 29 tháng 3 năm 2018

 

Arturo A. Rincón et al, 2017. Effect of the inclusion of banana silage in the diet of goats on physicochemical and sensory characteristics of cheeses at different ripening times. Small Ruminant reseach, vol 149, 52-61.

B.A.Malla, A.Rastogi, R.K.SharmaA. Ishfaq, and and J. Farooq, 2015. Kinnow madarin (Citrus nobilis lour × Citrus deliciosa tenora) fruit waste silage as potential feed for small ruminants. Vet World, 8(1): 19–23.

Ngô Thị Thùy, Bùi Huy Doanh, Bùi Quang Tuấn, Đặng Thái Hải. 2015. Thu nhận thức ăn, tiêu hóa, cân bằng nitơ và dẫn xuất purine trong nước tiểu của dê khi cho ăn keo dậu (Leucaeana leucocephala) VÀ STYLO. Tạp chí Khoa học và Phát triển, 13 (6), 913-920

Nguyễn Hữu Văn.2012. Nghiên cứu xác định lượng ăn vào, tỉ lệ tiêu hóa, cân bằng ni-tơ và nâng cao giá trị sử dụng thân chuối sau thu hoạch làm thức ăn cho dê. Tạp chí khoa học đại học Huế, 71 (2), 309-319.

OO Falola, OY Adedeji, AA Saka, OO Adegbite, AF Adisa.2015. Silage quality, Performance Characteristics and Blood Parameters of West African Dwarf (WAD) Goats Fed Vetiver Grass (Chrysopogon zizanioides L. Roberty) Ensiled With Cassava Peels. Nigerian Journal of Animal Production, vol 42 (1)

S. ÁlvarezP. Méndez & A. Martínez-Fernández, 2015. Fermentative and nutritive quality of banana by-product silage for goatsJournal of Applied Animal Research, Vol 43 (4)

 

 

 



Hỗ trợ trực tuyến

  • Liên hệ sản phầm

    Mr.Tuấn: 0918 300 114

  • Liên hệ kỹ thuật

    Ms. Tiên: 0974 516 457

Thư viện ảnh

  •  

Thống kê

  • Đang online:29
  • Hôm qua:108
  • Tổng lượt truy cập:79278